|
|||||||
|
|
|
|||||
|
|
|||||||
O Z T U R K C I T Y© Linux
Mandrake Linux 7.0 Kurulum KlavuzuLinux, geniş bir donanım desteği ile geliyor ve 16 işlemciye kadar verdiği destekle yüksek oranda ölçeklendirilebilirlik sunuyor. 386 ve üzeri tüm işlemcilerde çalıştığı gibi 1992'den beri sürat rekorunu elinde bulunduran Alpha işlemcilerde de rahatlıkla kurulabiliyor.
Linux ücretsiz olarak dağıtılıyor. Bunun anlamı, Internet'ten kaynak kodu da dahil olmak üzere çekirdek kodunu indirebilir ve derleyebilirsiniz. Sadece çekirdeğini değil, GNU lisansı altında verilen onbinlerce yazılım da ücretsiz temin edilebiliyor. Kaynak kodunun, işletim sistemiyle birlikte verilmesinin büyük önemi var. Serbest yazılım felsefesi içindeki özgürlük, size elinizdeki yazılımı yazar isim hakkını gözeterek değiştirme ve yeniden dağıtma hakkı verir.
Linux'un gelişmiş grafik arayüzü, görsel uygulamaların çalıştırılması için hızlı bir ortam oluşturuyor. Kolay uygulama geliştirme araçları, ağ üzerinden veri iletişimini, kullanıcıyla etkileşimi, veri tabanı yaratılmasını ve yönetimini, web uygulamalarını çok kolay bir hale getiriyorlar. Linux'u alırken yanında gelen uygulama yazılımları artık tam teşekküllü denilecek kadar geniş ve gelişmiş yapıdadır.
Linux, aynı disk üzerindeki işletim sistemleriyle uyum içinde çalışabilir. Bilgisayarın açılışı esnasında dilediğiniz sistemden başlayabilirsiniz. Linux'un DOS, FAT16, FAT32 dosya sistemi uyumluluğu yanında DOS programlarını çalıştırmak için DOSEMU, Windows programlarını çalıştırmak için VMware, Wabi ve Wine programları vardır.
Aşağıda Linux'un temel parçalarını ve bunların özelliklerini göreceğiz.
Çekirdek : Linux'un çekirdeği bir bakıma sistemin beyni sayılabilir. Çekirdeğin adı "Linux"tur, ancak pek çok kişi tarafından tüm dağıtıma verilen ismin "Linux" olduğu zannedilir. Dünya üzerindeki dağıtımlar 1999 itibariyle 40'ın üzerindedir. Ancak hepsi aynı çekirdeği kullanır, değişen tek şey dosya ve dizin yapısı, dağıtıma giren belgeler, paketler, dağıtımın fiyatı ve dağıtımın hedeflediği kullanıcılardır.
Birden çok kullanıcı desteklemesi : Linux, dizayn aşamasından bu yana hep birden çok kullanıcıyı desteklemek amacıyla yazılmış ve buna göre programlanmıştır.
Birden çok görevin aynı anda yapılması : Linux, birden çok görevin aynı anda yapılmasına olanak veren bir sistemdir.
Kararlılık : Linux, 1.0 sürümünün Internet sitelerine konulduğu 14 Mart 1994 yılından beri beta denemelerini geçmiş ve kararlı bir yapıya bürünmüştür.
Çok işlemcili SMP desteği : Linux'ta Intel ve SPARC platformlarında mevcuttur. Sürüm numarası 2.0 ile başlayan çekirdekler açılırken sistemde kaç tane işlemci olduğunu bulur ve buna göre kendisini ayarlar.
Linux ve ağ teknolojileri : Linux, doğrudan doğruya Internet'e hazır olarak bağlanabilmesi için TCP/IP desteği ile gelir. Bu sayede TCP/IP konuşan diğer bilgisayarlarla ve işletim sistemleriyle rahatça anlaşabilir. TCP/IP'nin yanında NetBEUI, Samba (Windows makinalarının birbirleriyle konuşmak için kullandıkları protokol), Appletalk (Macintosh) gibi protokoller de desteklenir.
Güvenlik mekanizması : Linux, 386 ve üstü işlemcilerda korumalı kipte (protected mode) çalışır. Böylece bu kipin özelliklerinden sonuna kadar faydalanır.
Grafik arabirimi : X Window (kısaca X) adı verilen ve MIT'te geliştirilen grafik arayüzü, Linux'ta sadece metin ekranda çalışmak istemeyen kullanıcılar için ilginç sayılabilecek bir yazılımdır. X altında farklı ruhlara hitap eden, değişik görüntüler sunan pek çok pencere denetleyici vardır.
İyi bir grafik ekran görüntüsü alabilmek için en az 1 ya da 2Mb bellekli ekran kartı
Fare (PS/2, Microsoft, Mouseman)
16450 ve 16550 UART tabanlı seri kartlar ve tüm asenkron modemler Linux altında çalışır. Internal (makinanın içine takılan) veya external (makinanın dışında duran) modemler ile Linux yardımıyla Internet'e bağlanabilirsiniz. Winmodem'leri Linux ile birlikte kullanamazsınız. ISA modemler Linux ile sorunsuzca çalışır.
Alan adı sunucusu (DNS) IP adresi : Makine adından IP adresini bulmak için kullanılır.
Alan adı (domain name), örnek olarak acemi.com
Makine adı (host name), örnek olarak mail.acemi.com
Yeni bir diskiniz varsa ya da eski sisteminizden zaten kurtulmayı planlıyorsanız sorun yok, ancak boş ve Linux için ayrılmayı bekleyen bir disk alanınız yok ise bazı DOS yazılımları yardımıyla yeni disk bölümleri yaratmalısınız. Bunun için fips ve defrag ikilisi gayet ideal ve uzun yıllar boyu denenmiş programlardır. Yapılması gerekenler kabaca,
Gerekiyorsa bu işlemi tekrarlayın.
Eğer bilgisayarınız CD'den açılmıyorsa disketlerden açmak için açılış disketlerini oluşturmalısınız. Bu disketler CD altında \images dizini altında bulunurlar. \dosutils dizinindeki rawrite.exe programını çalıştırarak \images\cdrom.img dosyasını bir diskete yazdırmanız gerekiyor. Buradaki cdrom.img dosyası kurulum CD'den yapılacağı için seçilmiştir. Temiz bir disketi A: sürücüsüne yerleştirin ve CD'nizi bilgisayara takın. Aşağıdaki işlemleri sırasıyla yapın.
D:\dosutils> RAWRITE Enter disk image source file name: ..\IMAGES\CDROM.IMG Enter target diskette drive: A: Please insert a formatted diskette into drive A: and press -ENTER- : Yukarıda sırasıyla hangi disket görüntüsünü (cdrom.img) ve bunu nereye (A: sürücüsü) yazdıracağımızı belirttik. Başka bir CD'ye ihtiyacımız olmadığı için artık kuruluma başlayabiliriz.Diskete yazdırma işlemi bittiği zaman disketi yuvasından çıkartın ve bilgisayarı, disketten açılacak şekilde BIOS'tan ayarlayın. Anakartınız ve BIOS destekliyorsa herhangi bir ek diskete gerek kalmadan kurulum yapabilirsiniz. Sadece Manrake CD'sini yerine takmanız ve BIOS'tan açılış önceliğini CD'ye vermeniz gerekecektir.
Bilgisayarınız açılır açılmaz bir açılış ekranı ile karşılaşacaksınız.
Bu açılış ekranından itibaren yapabilecekleriniz,
Linux, kurulumdam sonra birden çok sanal ekran destekler. Her bir ekranı görebilmek için ALT tuşu ve bir klavye üzerinden 1-7 arasında bir tuşa basmalısınız. Sistem açıldığı anda 1. ekran (ALT-1) üzerinde olursunuz. Diğer ekranların her birinden (nadiren gerekse de) kurulum ve çekirdek mesajlarını görmek mümkün olur. Şimdi etkileşimli kuruluma başlayabiliriz.
İlk olarak bir hoşgeldiniz yazısı sizi karşılar. "Ok" diyerek bu bölümü geçin. Ardından kurulumda kullanılacak dil seçimine geleceksiniz.
Bu bölümde istediğiniz bir dili seçin. Gördüğünüz gibi Mandrake Linux'un kurulum dilleri arasında Türkçe de bulunmaktadır. Eğer isterseniz Türkçe seçeneğini seçebilirsiniz, Türkçe'yi seçtiğimizde KDE'yi de Türkçe olarak ayarlıyor. Fakat CD'de Xwindows için gerekli olan Türkçe fontlar yüklü olmadığından dolayı ilk etapta sorun çıkarıyor. Bundan dolayı biz kurulumu da İngilizce olarak yapacağız.Eğer kurulum dilini Türkçe olarak seçerseniz Türkçe fontları ftp.gelecek.com.tr adresinden indirip sisteminize kurabilir, ve rahatlıkla Türkçe sorunu olmadan İnternet'te sörf yapabilirsiniz.
Karşımıza gelen ekrandan bahsedelim.Gördüğünüz
gibi ekran 3 kısımdan oluşmaktadır. Sol tarafta işlemlerle ilgili bir seçenek
sağ üstte işlemlerin yapılacağı ve ekranın çoğunu kaplayan bir kısım ve solda en
altta gerekli açıklamaların olduğu bir kısım bulunmaktadır.Sol taraftaki menüde
işlemler yeşil,kırmızı ve sarı ışıklarla işaretlenmiştir.Yeşil seçenekler
tamamlanmış olan işlemleri, sarı seçenekler o anda yapılan işlemleri ve kırmızı
seçenekler ise daha yapılmamış olan seçenekleri gösterir.Fare ile üzerleri
tıklanarak işlemler üzerinde geri dönülebilir.Ekranın sol alt köşesindeki 3 renk
ise ekranın 3 farklı renk seçeneğini göstermektedir. Bu seçenek tamamen
görseliğe dayanan bir seçenektir. İşlemlerin herhangi bir anında bu renkler
tıklanarak ekranın rengini değiştirebilirsiniz.Açıklama kısmında ise o andaki
seçenekler hakkında ayrıntılı bilgi içerir.
Karşımıza üç seçenek çıkmaktadır. Recommended, Customized ve Expert. Şimdi bunlardan kısaca bahsedelim:
Recommended: Bu seçenek Linux'u ilk
defa kuracaklar için hazırlanmıştır. Bu seçenek seçildiğinde ileride karşımıza
çıkacak olan seçeneklerin birçoğu sistem tarafından ayarlanacak ve kullanıcının
yapması gereken pek birşey kalmayacaktır.
Customized: Daha önce Linux kurmuş ve
kullanmış kullanıcılar için hazırlanmış olan bir seçenektir.Bu seçenek ile hangi
tür paketleri seçeceğimizi belirleyebiliriz.
Expert: Kurulum sırasında bütün paket seçenekleri tek tek seçebilirsiniz.Customized seçeneğinde sadece hangi tür paketlerin seçileceği belirlenir fakat bu seçilen türün içinden paketler tek tek seçilemez.
Eğer Customized veya Expert seçeneği seçilirse bundan sonra karşımıza bir seçenek daha gelir.
Bu seçenek ile kuracağımız sistemi hangi amaçla kullanacığımız sorulur. Geliştirme amaçlı kullanacaksanız Development seçeneğini, sunucu amaçlı kuracaksanız Server seçeneğini, bunların dışında bir amaçla kullanacaksanız ise Normal seçeneğini seçmelisiniz.Biz Normal seçeneğini seçerek kuruluma devam ediyoruz.
Bu aşamadan sonra ise makinemizdeki sabit disk ve cdrom gibi aygıtların tanınması için PCI araçlarının aranıp aranmamasını sorar. Evet seçeneğini seçerek devam ediyoruz.
Sistem PCI aygıtları tanıdıktan sonra SCSI araçların kullanılıp kullanılmadığı soruluyor. SCSI araçlar kullanılıyorsa çekirdeğin bazı ek desteklere ihtiyac duymasından dolayı bu soru sorulmaktadır. SCSI aracınız varsa bu seçeneği seçmeyi unutmayınız. Bizim SCSI aygıtımız olmadığından dolayı bu seçeneği No cevabı ile geçiyoruz.
Sistemin donanımı ile ilgili ön
hazırlıklar bittiğine göre artık kuruluma başlayabiliriz. Şimdi ise bize
sistemde kurulum veya güncelleme seçeneklerinden hangisini yapacağımız
sorulmaktadır. Biz sistemi ilk defa kurduğumuz için Install seçeneğini
seçiyoruz. Fakat daha eski bir Mandrake sürümümüz varsa Upgrade seçeneği
ile Mandrake 7.0'a güncelleyebiliriz.
Use Hard Drive Optimisations: Bu seçenek sadece uzman Linux kullanıcılar tarafından seçilmelidir. bu seçenek sabit disk erişimi için izinlerin ayarlanmasında kullanılır.
Choose Security Level: Bu seçenek ile kurulacak olan sistemin güvenlik seviyesi belirlenir.Sistemin güvenliği ne kadar yüksek seçilirse o kadar güvenli olacak fakat aynı zamanda sistemin az da olsa yavaşlamasına sebep olacaktır.
Precise RAM Size If Needed(...): Eğer parantezler içinde belirtilen bellek (RAM) boyutu sizinkinden farklı ise bu seçenekteki kutucuğa makinenizin belleğinin boyutunu yazmalısınız.Büyük boyutlu bellekler Linux tarafından doğrudan tanınmayıp ek parametrelere ihtiyac duyulduğundan böyle bir seçeneğe gerek duyulmuştur.
Removable Media Automounting: Burada görülen supermount Mandrake'nin ilk defa 7.0 sürümü ile çıkardığı bir komuttur. bu seçeneği seçtiğinizde CDROM veya disketinizi kullanmak için mount etmenize gerek kalmayacaktır.
Enable Num Lock At Startup: Bu seçenek seçildiğinde bilgisayar açıldığında klavyedeki NumLock seçeneği aktif hale gelecektir.
Ekrandaki seçeneklerde bahsedelim.Üst kısımda değişik renklerdeki kutular oluşturulacak veya mevcut bölümlerin grafiksel olarak gösterilmesi için oluşturulmuştur.Ayrıca bu kısımdaki tuşların yani bu kutuların üstüne basarak bölüm oluşturmaya başlayabiliriz. 'Clear All' seçeneği ile bütün yapmış olduklarımızı silebiliriz.Doğrudan 'Auto Allocate' seçeneğini seçerseniz sistem bütün herşeyi kendi ayarlayacaktır.'Undo' ile yapmış olduğunuz değişikliği geri alabilir,'Reload' ile sabit diskteki bölümlemeyi programa tekrar okutabilirsiniz.Yaptığınız ayarları 'Save On Floppy' ile diskete kaydedebilir ve 'Restore From Floppy' ile daha sonra disketten istediğiniz ayarlara ulaşabilirsiniz.
Üst kısımdaki 'Filesystem Types' seçeneği ile ilk önce hangi tür sabit disk bölümü oluşturacağımızı seçeceğiz. Swap'in bulunduğu kısmı tıkladığımızda karşımıza gelen ekrandaki seçeneklere göz atalım.'Start Sector' ile oluşturacağımız bölümün sabit diskteki kaçıncı sektörden başlayacağı seçilir. Bu kısım her zaman otomatik olarak ayarlandığından seçeneği değiştirmemeniz tavsiye edilir.'Size In MB' ile oluşturacağımız bölümün boyutunu belirliyoruz. Swap (takas) için 90 MB her sistem için yeterlidir (Bellek miktarı 64Mb veya daha fazla ise takas alanını daha düşük - 30 Mb - tutabilirsiniz. Oluşturduğumuz takas bölümü sabit diskte bellek görevini görecektir.Sistemin gerektiğinde bellek ihtiyacını karşılayacaktır.
Takas seçeneğini seçtikten sonra alt kısımdaki 'Auto Allocate' seçeneğini seçerek siğer kısımların hepsinin sistem tarafından otomatik olarak ayarlanmasını sağlıyoruz.
Bölümleri istediğimiz şekilde ayarladıktan sonra bize değişiklerin kaydedilip kaydedilmemesini soracaktır. Ok ile onayladıktan sonra oluşturduğumuz bölümleri formatlama ile ilgili bir seçenek ile karşılacağız.Burada oluşturduğumuz bütün bölümleri formatlama seçeneğini seçmeliyiz.
Formatlanacak seçenekleri seçtikten sonra bize bu seçilen bölümlerin formatlanma sırasında diskteki hatalara karşı denetlenip denetlenmeyeceği sorulur. Bu seçeneği seçmenizde (OK tuşu ile) yarar vardır.
Bundan sonraki adımda kuracağımız sistemin toplam ne kadar boyuta sahip olması gerektiğini seçeceğiz. Bu seçenek görüldüğü gibi kullanıcı için oldukça büyük avantajlar getirecektir.Çünkü sisteminin kapasitesine göre seçim yapmak zorunda kalacaktır.Eğer bizim kullandığımız gibi küçük bir diske sahipseniz bu aşamadan sonraki paket seçeneğinde oldukça rahat olunacaktır.
Şimdi ise kuracağımız paketleri teker teker seçeceğiz.Sağ taraftaki oklara basarak veya başlıklar çift tıklanarak alt seçeneklerin gelmesi sağlanabilir. Gelen seçenekler tıklandığında sağ tarafta seçilecek olan paket hakkında daha ayrıntılı bilgiye sahip olunabilir.Paketler çift tıklanarak seçilip seçilmemesi sağlanır. Bu seçenek sadece başlangıçta 'Expert' kurulum seçeneği seçilmişse gelecektir.
Alt taraftaki 'install' seçeneği ile paketlerin kurulması başlayacaktır.
Bizim ethernet kartımız olduğundan 'Local LAN' seçeneğini seçtik. 'Dialup With Modem' seçeneğini seçtiyseniz bundan sonraki seçeneklere benzer sorular ile karşılaşacaksınız.
'Local LAN' seçeneği seçildikten sonra sistem, kullandığınız ethernet kartını otomatik olarak bulacaktır. Eğer sisteminizde iki veya daha fazla ethernet kartı var ise gelen menüde size sorulan 'Başka bir kart var mı?' seçeneğine 'yes' cevabı ile karşılık vererek sistemin diğer kartı tanımasını sağlamalısınız.
Bundan sonra ise ethernet kartımızın IP numarasını ve ağ maskesini (genellikle 255.255.255.0 gibi bir rakamdır) gireceğiz. Bunu da yazdıktan sonra bize sisteme verilecek olan 'hostname' yani makinenin adını, DNS sunucu ve gateway adreslerini soracaktır.
Bu ayarları girdikten sonra eğer proxy kullanıyorsak proxy adresini de gireceğiz.Eğer proxy kullanılmıyorsa 'ok' ile bu seçeneği geçmeliyiz. Böylece ağ ayarlarını da bitirmiş olduk.
Bölgemizi de seçtikten sonra bize sorulan soru
ile saatimizin GMT uyumlu olup olmadığı soruluyor. Türkiye'nin saati GMT'ye göre
ayarlı olduğundan bu seçeneği 'Yes' ile geçiyoruz.
İlk sayfadan sonra gelecek olan seçenekte yazıcının hangi bağlı olduğu kuyruğun ismini ve hangı dizinde kayıtlarının tutulacağı soruluyor. Bunu 'Ok' ile geçmelisiniz.
Şimdi ise kuracağımız yazıcıyı hangi amaçla kullanacağımız soruluyor.'SMB/Windows95/98/NT' seçeneği ile yazıcıyı samba adlı program üzerinden windows makineler ile ortak kullanabilir,'Remote lpd' ile diğer makinelerin uzaktan erişimini sağlayabilir 'NetWare' ile netware üzerinden kullanilabilir veya 'Local Printer' ile sadece kurulan makine üzerinden çalışmasını sağlayabiliriz. Biz 'Local Printer' seçeneğini seçiyoruz. Ardından yazıcının bağlı olduğu portu seçmeliyiz. Standart olarak yazıcının bağlı olduğu port paralel port yani /dev/lp0'dır.
Ardından seçtiğimiz yazıcıya göre uygun baskı ayarlarını (sayfa boyutu için A4 gibi) seçiyor ve yaptığımız ayarları test ediyoruz. En son olarak ise yaptığımız ayarları test ediyoruz.
Şimdi karşımıza gelen ekranda makinede kurulu olan işletim sistemlerine göre ayarlar zaten yapılmış olacaktır. Eğer bunlar üzerinde değişiklik yapmak istiyorsanız çift tıklamalısınız.
'Done' seçeneği ile lilo'nun ayarlanmasını bitirebilirsiniz.
Bundan sonra ise monitörünüzün desteklediği çözünürlükleri seçmelisiniz.
Bunu da seçtikten sonra makinenin monitörü test ederek uygun çözünürlükleri bulmasını sağlayabilirsiniz.
Bundan sonra size monitörünüzün birkaç defa kapanıp açılacağı söylenecektir.Buna da 'Ok' dedikten sonra monitörünüz tanınacak ve X-Windows ayarlarınız bitmiş olacaktır.
Teşekkür ederim